Uykuya dalmakta zorlanmak, gece sık uyanmak veya istenenden erken uyanmak gün içindeki dikkati ve enerjiyi etkileyebilir. Yeterli uyuma fırsatı varken bu yakınmalar haftada en az üç gece ve en az üç ay sürüyor, gündüz de işlevselliği etkiliyorsa kronik uykusuzluk açısından değerlendirme yapılır.
İlk değerlendirmede hangi sorular sorulur?
Uyku saatleri, vardiyalı çalışma, kullanılan ilaçlar, kafein ve gündüz uykuları ele alınır. Yüksek sesle horlama, uykuda soluk durmasının fark edilmesi veya belirgin gündüz uyuklaması gibi belirtiler, uyku apnesi açısından ayrıca değerlendirilir. Başlangıç için bir ya da iki haftalık uyku günlüğüne yatağa giriş, tahmini uykuya dalış, gece uyanmaları, kalkış saati ve gündüz uykuları not edilebilir.
Uykusuzluk için bilişsel davranışçı terapi neyi hedefler?
BDT-I olarak kısaltılan bu yapılandırılmış terapi, kronik uykusuzluk için kılavuzlarda önerilen ilk seçeneklerdendir. Görüşmelerde yatağı yeniden uykuyla ilişkilendiren alışkanlıklar ele alınır. Yatakta geçirilen süre uyku günlüğüne ve kişinin durumuna göre düzenlenebilir. “Bu gece uyuyamazsam yarın hiçbir işimi yapamam” gibi düşüncelerin gece yarattığı baskı da konuşulur.
Plan neden kişiye göre düzenlenir?
Günlük çalışma düzeni, uykuya eşlik eden hastalıklar ve gündüz güvenliği seçilecek adımları etkiler. Örneğin bipolar bozukluk öyküsü veya belirgin gündüz uyuklaması varsa, yatakta geçirilen süreye ilişkin adımlar klinik değerlendirmeyle uyarlanır. Takipte gece uykusuyla birlikte gündüz dikkati ve işlevselliği de değerlendirilir.
Kaynaklar
- VA ve DoD, kronik uykusuzluk ve uyku apnesi kılavuzu (2025)
- American Academy of Sleep Medicine, kronik uykusuzlukta davranışsal ve psikolojik tedaviler kılavuzu (2021)
Genel bilgilendirme. Tanı ve tedavi kararları bireysel hekim değerlendirmesiyle verilir.
Son güncelleme 10 Kasım 2026 · Editör iletişimi [email protected]